تریسموس بعد از کشیدن دندان عقل (Trismus) یا قفل شدن فک بعد از کشیدن دندان عقل یکی از عوارض شایع ولی معمولاً موقتی است. در این حالت، بیمار نمیتواند دهان خود را بهطور کامل باز کند، که ممکن است با درد عضلات فک همراه باشد. تریسموس بعد از جراحی دندان عقل به معنای گرفتگی و اسپاسم عضلات فک است که باعث میشود فرد نتواند دهان خود را به طور کامل باز کند یا باز کردن دهان با درد و محدودیت همراه باشد. این عارضه یکی از شایعترین مشکلات پس از جراحی دندان عقل به ویژه در فک پایین است و معمولاً به دلایلی که در این مطلب دکتر مهدی ابریشمی متخصص در جراحی دندان نهفته اصفهان به ان ها اشاره کرده است به وجود می آید.
تریسموس بعد از کشیدن دندان عقل
بعد از کشیدن دندان عقل، به ویژه دندانهای عقل فک پایین، ممکن است فرد دچار تریسموس یا قفل شدن فک شود. تریسموس بعد از کشیدن دندان عقل ناشی از اسپاسم عضلات فک به دلایل مختلفی مثل التهاب، عفونت، فشار مکانیکی یا تزریق بیحسی است و یکی از عوارض بعد از جراحی دندان عقل نهفته به شمار می رود.
علائم تریسموس پس از کشیدن دندان عقل
- درد فک که هنگام تلاش برای باز کردن دهان شدیدتر میشود.
- محدودیت در باز کردن دهان به اندازه طبیعی.
- مشکل در جویدن و بلع غذا به دلیل درد و محدودیت حرکتی فک
- احساس خشکی یا گرفتگی در فک
روش های پیشگیری از تریسموس بعد از جراحی دندان عقل
Trismus یا قفل شدن فک، یکی از عوارض شایع و موقتی پس از جراحی دندان عقل است. این وضعیت معمولاً به صورت ناتوانی در باز کردن کامل دهان ظاهر میشود. با روشهای زیر میتوان تا حدود زیادی از بروز این عارضه جلوگیری کرد.
- استفاده از سوزنهای با کیفیت و استریل و تزریق بیحسی با دوز مناسب.
- خودداری از تزریق مکرر در یک ناحیه.
- مراقبتهای دقیق توسط دندانپزشک و رعایت نکات پس از جراحی توسط بیمار
در موارد نادر که تریسموس شدید و طولانی شود، ممکن است نیاز به اقدامات تخصصیتر مانند جراحی یا درمانهای پیشرفتهتر باشد.
علت قفل شدن فک بعد از کشیدن دندان عقل
علت قفل شدن فک (تریسموس) چیست؟ قفل شدن فک بعد از کشیدن دندان عقل معمولاً به دلیل اسپاسم یا انقباض عضلات فک (تریسموس) رخ میدهد که باعث محدودیت در باز کردن دهان میشود. این وضعیت میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود:
فشار بیش از حد به فک در حین جراحی:
هنگام کشیدن دندان عقل، به خصوص دندانهای فک پایین، ممکن است فک بیش از حد باز شود یا تحت فشار قرار گیرد که باعث آسیب یا جابجایی مفصل فک و عضلات اطراف آن شود. این فشار میتواند منجر به اسپاسم عضلات و قفل شدن فک شود.
التهاب و تورم پس از جراحی:
التهاب و تورم عضلات جونده (مثل عضلهی ماسِتر یا پتریگوئید) به دلیل ضربهی جراحی و تورم ناحیه جراحی و التهاب عضلات و بافتهای اطراف فک باعث کاهش فضای حرکتی عضلات شده و محدودیت در باز کردن دهان ایجاد میکند. این تورم معمولاً طی چند روز تا دو هفته فروکش میکند.
آسیب یا التهاب ناشی از تزریق بیحسی موضعی:
تزریق بیحسی ممکن است باعث التهاب و اسپاسم عضلات فک شود که به آن تریسموس میوژنیک گفته میشود و یکی از شایعترین علل قفل شدن فک پس از اقدامات دندانپزشکی است. تزریق بیحسی در ناحیهی خلفی فک پایین نیز ممکن است باعث تحریک عضلات شود.
عفونت:
عفونت در محل جراحی یا اطراف آن (در موارد نادر) یا انتشار عفونت به عضلات و مفصل فک میتواند باعث اسپاسم و قفل شدن فک شود. اگرچه این مورد کمتر شایع است، اما عفونتهای باکتریایی میتوانند عامل مهمی باشند.
باز نگه داشتن طولانی دهان در طول جراحی:
جراحیهای دشوار و طولانی که نیاز به باز بودن زیاد دهان دارند. نگه داشتن دهان به مدت طولانی در حالت باز باعث خستگی و گرفتگی عضلات فک میشود که میتواند منجر به قفل شدن فک شود.
اختلالات مفصل گیجگاهی فکی (TMJ):
در برخی افراد، مشکلات مفصل فک مانند آرتروز، ضربه یا اختلالات عملکرد مفصل گیجگاهی فکی میتواند زمینهساز قفل شدن فک باشد که پس از جراحی دندان عقل تشدید میشود.
درمان تریسموس بعد از جراحی دندان عقل
درمان تریسموس (قفل شدن فک) بعد از جراحی دندان عقل بستگی به شدت علائم و علت دقیق آن دارد؛ اما بیشتر موارد خفیف تا متوسط بهصورت خودبهخود طی چند روز تا حداکثر دو هفته بهبود مییابند و در اکثر افراد بیشتر از دو هفته طول نمیکشد. در موارد ناشی از بیحسی موضعی، به طور معمول ظرف 4 تا 6 هفته بهبود مییابد.
در ادامه دکتر مهدی ابریشمی بهترین دکتر فک و صورت اصفهان روشهای مؤثر درمانی را بهترتیب اولویت آوردهاند:
درمانهای خانگی و مراقبتی اولیه:
کمپرس گرم روی فک (روزانه چند بار، هر بار ۱۵–۲۰ دقیقه):
برای کمک به شل شدن عضلات و کاهش التهاب.
تمرینهای ملایم فک (3 تا 5 بار در روز):
- باز کردن دهان بهآرامی تا آستانه درد.
- نگه داشتن در حالت باز برای چند ثانیه و بستن.
- حرکت فک به طرفین بهآرامی.
توجه: تمرین نباید درد شدید ایجاد کند. بهتر است ابتدا با کمپرس گرم فک را شل کرده و سپس تمرین انجام دهید.
داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی (NSAIDs):
مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن برای کاهش التهاب و درد (فقط با نظر پزشک مصرف شود).
مصزف غذاهای نرم یا مایع تا زمان بهبود کامل فک:
سوپ، پوره، اسموتی و… برای کاهش فشار روی عضلات فک.
درمانهای پزشکی (در صورت شدت یا تداوم بیش از ۱۰ روز):
- داروهای شلکننده عضلانی (مثل دیازپام یا متوکاربامول) با نسخه پزشک.
- فیزیوتراپی فک و دهان تحت نظر متخصص.
- لیزر درمانی (در برخی کلینیکهای دندانپزشکی یا فیزیوتراپی).
- تزریق داروهای ضد التهاب به داخل عضله پتریگوئید (فقط در موارد شدید توسط جراح فک و صورت).
در چه مواردی باید به پزشک مراجعه کنید:
- اگر بیش از ۱۰ روز از جراحی گذشته و هنوز مشکل دارید.
- اگر شدت درد افزایش یافته یا علائم جدید مانند تب یا ترشح چرک دیده میشود.
- اگر دهانتان کمتر از ۲ سانتیمتر باز میشود.
در پایان، آیا تریسموس بعد از جراحی دندان عقل به طور کامل درمان میشود؟
در این مطلب به موضوع دندان عقل و قفل شدن فک پرداختیم. اما در پاسخ به این سوال باید بگوییم؛ تریسموس بعد از جراحی دندان عقل معمولاً به طور کامل درمان میشود، اما مدت زمان بهبودی و نتیجه نهایی به عوامل مختلفی بستگی دارد. در بیشتر موارد، تریسموس ناشی از کشیدن دندان عقل ظرف چند روز تا چند هفته (معمولاً کمتر از ۲ هفته تا ۴-۶ هفته) بهبود مییابد و بیمار میتواند به تدریج دهان خود را به طور طبیعی باز کند.
بهترین دکتر برای جراحی دندان عقل در اصفهان، نکات مهم درباره درمان و بهبودی تریسموس بعد از جراحی دندان عقل را شرح داده اند:
- بهبودی معمولاً کامل است: اکثر افراد طی چند هفته احساس بهبودی میکنند و تریسموس به طور کامل برطرف میشود.
- در موارد نادر ممکن است طولانی شود: در برخی موارد نادر، تریسموس ممکن است چند ماه یا حتی سالها طول بکشد و در موارد خیلی نادر به صورت دائمی باقی بماند.
- درمان شامل دارو و فیزیوتراپی است: استفاده از داروهای شلکننده عضلانی، مسکنها، داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (مانند ایبوپروفن) و در صورت وجود عفونت، آنتیبیوتیکها تجویز میشود. همچنین فیزیوتراپی و تمرینات کششی فک به بهبود حرکت عضلات کمک میکند.
- اقدامات خانگی: استفاده از کمپرس گرم یا سرد، رعایت رژیم غذایی نرم و جویدن آدامس نرم به تدریج میتواند به باز شدن فک کمک کند.
- نیاز به جراحی در موارد خاص: اگر تریسموس به درمانهای معمول پاسخ ندهد، ممکن است دندانپزشک یا جراح فک و صورت به روشهای تخصصیتر مانند جراحی نیاز پیدا کند، اما این موارد بسیار نادر است.
- مراجعه به پزشک ضروری است: اگر تریسموس بیش از دو هفته طول کشید یا با درد شدید، مشکل در بلع یا جویدن همراه بود، باید به دندانپزشک یا متخصص مراجعه شود تا علت دقیق بررسی و درمان مناسب انجام شود.
