علت صدا و درد فک چیست؟ (سندرم درد میوفاسیال در فک)

سندرم درد میوفاسیال در فک یک اختلال پزشکی است که با درد و ناراحتی در ناحیه چانه، دهان، گردن، شانه، سر، گوش، صورت و عصب های متصل به آن، در هنگام غذا خوردن، حرکت دادن فک، خمیازه کشیدن و… به‌ وجود می آید. همچنین افراد مبتلا به این عارضه با مشکل باز کردن دهان، مشکل در چرخش یا حرکت فک و اختلال در خوردن مواجه می شوند. دلایل مختلفی ممکن است منجر به ایجاد این وضعیت گردد که در ادامه این مطلب دکتر مهدی ابریشمی متخصص جراحی فک و صورت در اصفهان به توضیح کامل در مورد این عارضه پرداخته اند؛ پس تا ادامه این مقاله با ما همراه باشید.

چرا فکم درد میکنه؟

چرا فک درد میگیرد؟ درد فک می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود. برخی از شایع‌ترین علت‌ها عبارتند از:

1. فشار یا تنش عضلات فک، ناشی از استرس یا اضطراب یا دندان قروچه (براکسیسم)
2. مشکلات مربوط به مفصل فکی، مانند ساییدگی دیسک مفصل یا التهاب.
3. مشکلات دندانی مانند دندان خراب، عفونت دندان یا دندان عقل نهفته
4. عفونت یا التهاب، سینوزیت (عفونت سینوس‌ها) و عفونت لثه یا آبسه دندان
5. ضربه یا آسیب به فک در اثر تصادف یا ضربه
6. عوامل دیگر مانند مشکلات عصبی مانند نورالژی سه‌قلو، مسائل مربوط به قرارگیری نادرست دندان‌ها و سردردهای تنشی یا میگرن
7. بیماری‌های خودایمنی و دیگر شرایط پزشکی مانند آرتریت روماتوئید، فیبرومیالژیا
8. در برخی موارد، درد ناگهانی فک می‌تواند نشانه‌ای از حمله قلبی باشد؛ به ویژه در بزرگسالان بالای 60 سال که سابقه بیماری قلبی دارند.

علت درد مفصل فک چیست؟

به گفته دکتر مهدی ابریشمی متخصص tmj اصفهان، مفاصل هر فک یا مفاصل گیجگاهی فکی (TMJs)  در دو طرف سر و در جلوی هر گوش قرار دارند و عوامل مختلفی می‌ توانند باعث بروز درد در فک شوند. بعضی از دردها خود به خود بهبود می‌ یابند، اما برخی دیگر می‌ تواند فعالیت‌ هایی مانند جویدن، قورت دادن، صحبت کردن، تغییر حالات چهره و حتی نفس کشیدن را سخت کند پس برای جلوگیری از ایجاد مشکلات شدیدتر نیاز به درمان دارند.

مفاصل فک عملکردی مانند لولایی دارند که به فک پایین اجازه می‌ دهند حرکات سه بعدی مانند بالا و پایین، جلو و عقب، و پهلو به پهلو انجام دهند.  اگر با درد فک مواجه هستید، مراجعه به یک متخصص می‌تواند به شما کمک کند تا علت این درد را شناسایی کنید. درمان در این موارد ممکن است با مراقبت در منزل بدون نیاز به درمان خاصی یا جراحی همراه باشد.

در برخی موارد درد ناگهانی در ناحیه فک می تواند نشانی از حمله قلبی باشد پس اگر درد فک همراه با یکی از علائم زیر بود فوراً به پزشک مراجعه فرمایید:

• نفس تنگی
• سبکی سر
• عرق سرد
• حالت تهوع 

همچنین اگر درد، فشار یا ناراحتی بیش از چند دقیقه در قفسه سینه، هر دو بازو، گردن، کمر، معده یا مفصل فک به طول انجامید سریعا به یک مرکز درمانی مراجعه فرمایید.

علائم درد فک

علائم درد فک ممکن است با تورم همراه باشد و در نقاط مختلف بدن بروز پیدا کند. این درد ممکن است به صورت شدید، خفیف، مزمن یا موقت باشد و با فشار یا حرکت فک بیشتر و شدیدتر شود.

1. در بعضی موارد، درد فک می‌ تواند به گوش انتقال یابد و علائمی شامل درد، تورم و حساسیت در گوش را ایجاد کند.
2. در بعضی افراد، درد فک می‌ تواند به سر و گردن انتقال یابد و علائمی مانند سردرد، مشکلات در گردن، سفتی عضلانی و قفل شدن گردن را تجربه کنند.
3. گاهی اوقات فرد صدای خرد شدن یا لغزش در مفصل فک و تشدید درد با حرکت فک را مشاهده خواهد کرد.
4. بعضی از افراد ممکن است این مشکل را در سختی باز و بسته کردن دهان، چرخش یا حرکت فک، قفل شدن دهان موقع باز یا بسته شدن مشاهده کنند.

علت صدای مفصل فک چیست؟

صدای فک، که به عنوان ترک خوردگی مفصلی نیز شناخته می شود؛ ممکن است در هنگام غذا خوردن، خمیازه کشیدن باز و بسته کردن دهان یا حرکات فک همراه با صدایی غیر عادی همچون خرد شدن شنیده شود. این صدا در صورتی که با درد همراه باشد امکان بروز مشکل در فک وجود دارد.

اما اگر هنگام حرکت دادن فک متوجه صدا در این ناحیه شدیم و این صداها همراه با درد و ناراحتی نباشند؛ احتمالاً نیازی به درمان ندارند چرا که اغلب، این نشانه‌ ها در چند هفته تا چند ماه به طور خود به خودی برطرف می‌ شوند.در صورتی که  درد و صدا کردن فک در شما بسیار زیاد اتفاق می افتد و شما را ناراحت می کند امکان بروز سندرم مفصل گیجگاهی فکی در شما وجود دارد.

در این زمان لازم است که حتما با مشورت با پزشک بیماری خود درمان نمایید. علاوه بر عواملی همچون تنش و التهاب عضلات، تغییرات فکی، عادات نادرست مانند دندان قروچه(براکسیسم یا برکسیسم)، جویدن قلم، نقص در هضم و عملکرد عضلات فک علل مختلفی مانند موارد زیر ممکن است باعث به‌ وجود آمدن این وضعیت شوند:

1- ترک خوردگی مفصل فک یکی از شایع‌ ترین عوامل صدای مفصل فک می باشد.

2- اگر مفصل فک به طور صحیح با یکدیگر متصل نشود؛ ممکن است شاهد شنیدن صداهای غیرطبیعی در ناحیه فک  شویم. عدم هم‌ پیوندی مفصل فک ممکن است به دلیل آسیب، التهاب، عفونت، یا تغییرات در ساختار مفصل رخ دهد.

3- آرتروز مفصلی می تواند باعث آسیب به بافت‌ های مفصل شود. این آسیب می‌ تواند منجر به ترک خوردگی مفصل فک و شنیدن صداهای غیرطبیعی از این ناحیه شود.

4- فشار، تنش عضلانی یا ترشح اضافی عضلات چانه، گردن و صورت می‌ تواند به درد میوفاسیال در فک منجر شود.

5- اضطراب، استرس و فشار روانی می‌ تواند باعث تغییرات در عضلات فک شود و در نتیجه صداهای مفصل فک را تولید کند.

6- آسیب، ضربه یا صدمه دیدن عضلات یا بافت‌ های فک می‌ تواند علت درد میوفاسیال باشد.

7- بیماری‌ های دندانی مانند عفونت دندان، عفونت لثه یا مشکلات دندانی دیگر می‌ توانند به درد میوفاسیال در فک منجر شوند.

صدای فک چگونه درمان می شود؟

چگونه درد فک را درمان کنیم؟ درمان صدای مفصل فک بستگی به علت و شدت آن دارد. همانطور که اشاره کردیم  در برخی موارد، این صدا می‌ تواند بدون نیاز به درمان خاصی خودبخود برطرف گردد یعنی اگر صداهای فک، طبیعی تلقی شوند و همراه با درد و ناراحتی نباشند؛ معمولا نیازی به درمان نداشته و به مرور زمان طی چند هفته تا چند ماه خود به خود برطرف می شوند.

اما در صورتی که صدا با درد، تورم یا مشکلات دیگر همراه باشد ممکن است نیاز به درمان داشته باشد. از جمله مهم ترین درمان‌ هایی که معمولا برای برطرف کردن این عارضه به کار گرفته می شوند عبارتند از:

1. تغییر در رژیم غذایی و استفاده از مواد نرم و غذاهایی که نیاز به جویدن کمتری دارند.
2. دوری از استرس و حفظ آرامش، استراحت و اجتناب از فعالیت‌ هایی که فک را درگیر می کند و باعث فشار بر مفصل فکی می شود.
3. انجام فیزیوتراپی، تمرینات طبیعی و فیزیکی می توانند به تقویت عضلات و افزایش انعطاف پذیری مفاصل کمک کنند.
4. مصرف داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) مثل ایبوپروفن زیر نظر پزشک.
5. استفاده از روش‌ های تسکین دهنده درد موضعی یا تزریق‌ های موضعی طبق تجویز پزشک.

در مواقع حادتر و درد زیاد دکتر از درمان های لیزری استفاده می کند یا استفاده از آتل هایی شبانه برای بیمار را توصیه می کند. عملکرد این آتل ها به این صورت است که آتل ها قطعاتی پلاستیکی هستند که در فک بیمار قرار گرفته و از حرکت ناگهانی فک در هنگام شب جلوگیری می کند.

عارضه صدای مفصل فک

برای تشخیص و درمان این عارضه بهتر است با دندانپزشک خود مشورت کنید. زیرا این عارضه می‌ تواند تأثیرات نا مطلوبی بر روی کیفیت زندگی افراد داشته باشد؛ اما با تشخیص و درمان مناسب، می‌ توان این مشکل را بهبود بخشید.

صدای مفصل فک یا عارضه TMJ یک مشکل  شایع در بین افراد بوده  که به طور میانگین در حدود 30 تا 40 درصد افراد به عارضه صدای مفصل فک دچار می شوند و این مشکل در خانم ها 3 برابر بیشتر از آقایان شایع است یعنی به طور معمول بیشتر خانم ها در سنین بین 20 تا 40 سال ممکن است به این بیماری مبتلا شوند.

عوامل ایجاد کننده بیماری در فک

دلایل متعددی باعث می شود تا هنگام غذا خوردن و یا حرکت دادن فک دچار صدا و در مواقع شدید تر دچار درد و ناراحتی فک شود. یکی از مهم ترین عوامل بروز بیماری هایی است که در ادامه به معرفی آن ها پرداخته ایم که هر کدام از این بیماری ها دارای علائم مشخصی است که با توجه به بروز هر کدام باید به متخصص در همان بیماری مراجعه نمود.

از مهمترین بیماری هایی که باعث بروز بیماری در فک شده و نیاز به مراجعه به پزشک دارند می توان به چند مورد مهم  در زیر اشاره نمود:

• آرتریت
• التهاب مفصلی فک
• آسیب به فک
• مشکلات دندانی
• آسیب دیدگی فک
• سندروم درد میوفاسیال
• آپنه خواب
• مال اکلوژن دندان ها
• نورالژی سه قلو
• عفونت
• تومورها

درمان خانگی صدای مفصل فک

باید به این نکته توجه داشته باشید که تنها زمانی که صدا کردن فک با درد زیادی همراه نباشد می توان از درمان های خانگی استفاده کرد. اما در مواقعی که این صداها همراه با درد و ناراحتی است؛ مراجعه به پزشک مهمترین و اصلی ترین راه کار است. در مواقعی که صدا دادن مفصل فک با درد کمی همراه باشد می توان با چند درمان خانگی مشکل را برطرف نمود. از جمله این درمان ها می توان به موارد زیر اشاره نمود:

• کمپرس سرد و یا گرم
• ریلکس نمودن فک
• ترک عادات نادرست
• ممانعت از خوردن غذاهای سفت
• مدیریت استرس

در هنگام صدا کردن فک به چه پزشکی مراجعه کنیم؟

بیشتر افراد در این مواقع سردرگم می شوند و نمی دانند که باید به چه متخصصی مراجعه کنند. توصیه می شود که اگر ساکن اصفهان هستید برای تشخیص دقیق و تعیین علت اصلی صدای مفصل فک، بهتر است با مراجعه به یک یا متخصص جراحی فک و صورت یا متخصص جراحی تروما های فک و صورت در اصفهان مشورت کنید تا با بررسی تاریخچه پزشکی شما، انجام آزمایش های فیزیکی و در صورت لزوم، انجام تست‌ های تصویربرداری، علت دقیق این عارضه را تشخیص دهند و برنامه درمانی مناسب را برای شما تعیین کنند.

این متخصصان می‌ تواند مشکلات صدای فک که به علت بیماری یا نقص عضلات دهانی و فکی ناشی شده‌ اند را تشخیص دهد و راهنمایی‌ های لازم را برای بهبود صدا دادن به شما بدهد.

در آخر، جراحی برای درد و صدا دادن فک

اگر صدا کردن و درد فک بعد از تمام معالجات پاسخگو نبود احتمالا فرد کاندید انجام عمل جراحی فک می باشد. در صورتی که تشخیص و درمان به موقع صورت نگیرد و آسیب دیدگی در مفصل فک زیاد باشد؛ جراح ترمیم فک و صورت بسته به شدت آسیب دیدگی اقدام به جراحی در مفصل و یا بازسازی در قسمت های صدمه دیده می کند.

در خصوص انتخاب متخصص و جراح بسیار حساسیت به خرج دهید چرا که انتخاب بهترین متخصص بازسازی فک و صورت ضامن سلامتی شما است. متأسفانه در بعضی از مواقع بیمار بعد از صدا کردن فک به پزشک مراجعه می کند اما عدم آگاهی، مهارت و تخصص متخصص یا سهل انگاری و کوتاهی پزشک، بیمار دچار فلج در فک، صورت یا انحراف در فک خود می شود.

دکتر مهدی ابریشمی بهترین جراح ایمپلنت در اصفهان دارای دکترای دندانپزشکی و تخصص جراحی دهان، فک و صورت و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان می توانند برای درمان این مشکل بهترین راهکار را به شما ارائه دهند.